Azure Cost Management üçün enterprise-grade optimallaşdırma patternləri

Azure Cost Management – bulud xərclərinin görünməsini və nəzarətini təmin edən dəst alətləri təqdim edir. Müəssisə səviyyəsində xərclərin optimallaşdırılması, yalnız aylıq fakturaya baxmaqla deyil, proaktiv planlama və daim təkmilləşdirmə ilə mümkündür. Bu məqsədlə bir sıra patternlər (nümunə yanaşmalar) mövcuddur:

• Təşkilati “Cost Center” strukturunun qurulması: Böyük təşkilatlarda xərcləri izləmək üçün resurslar ya Taglər, ya da Resource Group/Subscription bölmələri ilə ayrılır. Enterprise-lar adətən hər departament üçün ayrıca subscription ayırır və ya resursları etiketləyir (məsələn, CostCenter=HR, Project=Alpha). Bu pattern Azure Cost Management-də xərclərin filtrlənməsi və hesabatların departamentlər üzrə bölünməsini asanlaşdırır. Yaxşı təcrübə – Tagging standartı təyin etməkdir: bütün resurslar Environment, Department kimi etiketlər daşımalıdır. Bununla, Cost Management-də Tag-lərə görə qruplayıb xərci görürsünüz (məsələn, İT şöbəsinin bu ayki xərci).
• Büdcə və Alert-lərin tətbiqi: Enterprise-lar hər bir layihə və ya bölmə üçün aylıq/illik büdcələr təyin edir Azure Cost Management vasitəsilə. “Budget” funksiyası ilə müəyyən rəqəmə çatanda xəbərdarlıq e-poçtu gələ bilər. Məsələn, dev/test subscription-u üçün 5,000 AZN aylıq büdcə qoyub, 80%-ə çatanda xəbərdarlıq alerti qurmaq mümkündür. Bu pattern mühümüdür – sürpriz xərclərin qarşısını alır və komandalara sərhədləri xatırladır.
• İstifadə olunmayan resursların aradan qaldırılması (Cut out waste): Vaxtla buludda unudulmuş VM-lər, diskler, IP-lər qala bilər ki, xərci artırır. Enterprise optimallaşdırmasında müntəzəm olaraq Azure Advisor tövsiyələrinə baxılır – Advisor aşağı yükdə olan VM-ləri, istifadəsiz şəbəkə interfeyslərini və s. aşkarlayıb dəyərini göstərir. Pattern olaraq aylıq “cost review” prosesində komanda Advisor’a baxıb boşuna xərc tutan resursları ya sondurur, ya ölçülərini kiçildir. Azure Advisor hətta rezervasyon tövsiyəsi də verir (məsələn, son 30 gün 8vCPU VM fasiləsiz işədir, bunu Reserved Instance ala bilərsiz deməklə).
• Resursların düzgün ölçülənməsi (Right-sizing): Enterprise-lar tez-tez VM-ləri ehtiyatla böyük seçirlər. Optimallaşdırma patterni odur ki, monitorinqə baxıb, CPU/RAM istifadəsi aşağı olan VM-ləri daha kiçik tipə keçirmək lazımdır. Azure Cost Management-də və Azure Advisor-da bununla bağlı data olur. Həmçinin Auto-scaling (avtomatik miqyaslama) tətbiq etmək – yəni, workload imkan verirsə, tələbat az olanda instansiya sayını azaldıb xərci azaltmaq.
• Rezervasyonlardan və endirim planlarından yararlanmaq: Enterprise xərclərinin optimizasiyasının bəlkə də ən böyük effektli patterni – Azure Reservations və Savings Plan istifadə etməkdir. Məsələn, 3 il boyunca bir VM tipini istifadə edəcəyiniz dəqiqdirsə, onun üçün 3 illik Reservation alıb ~50-72% arası qənaət etmək olar. Savings Plan isə hesablama resurslarına daha elastik endirim planıdır – saatlıq öhdəlik təyin edirsən, Azure optimal yerdə endirim tətbiq edir (plan up to 65% endirim verir). Enterprise-lar adətən aylıq bulud xərclərinə baxıb rezervasiya edilə bilən bütün resursları müəyyən edirlər (Azure Advisor da bu barədə məsləhət verir) və dəyərli endirimləri əldə edirlər. Bu pattern xüsusilə davamlı çalışan VM, App Service, SQL baza kimi servislərdə önəmlidir.
• Azure Hybrid Benefit-dən istifadə: Əgər müəssisənin mövcud Windows Server, SQL Server lisenziyaları varsa, buludda həmin lisenziyaları tətbiq etməklə xərci azalda bilər – buna Hybrid Benefit deyilir. Pattern olaraq, datacenter lisenziyalarını Azure-a köçürüb VM-lərdə OS haqqını ödəməmək (~40-50% VM xərci qənaət) bir enterprise üçün böyük qənaət edir.
• Spot VM-lər və low-priority batch hesablama: Büdcə optimallaşdırmasında pattern-lərdən biri – kritik olmayan workload-ları Spot VM-lərdə işlətməkdir. Azure Spot VM-lər boşda qalan kapasitəni ~80% ucuz qiymətə verir. Enterprise-lar test və ya elastik batch job-lar üçün Spot VM-ləri düşünə bilər.
• Davamlı təhlil və idarəetmə dövriyyəsi (FinOps mədəniyyəti): Müəssisə səviyyəsində “xərclərin optimallaşdırılması” bir dəfəlik iş deyil, davamlı prosesdir. Pattern odur ki, aylıq cost review meeting-lər olur, Cost Management dashboard-ları paylaşılır, komandalar xərclərə görə hesabat verir. Bu, FinOps adlanan mədəniyyət formalaşdırır. Məsələn, hər servis sahiblərinə onların xidmətinin dəyəri göstərilir (chargeback/showback) ki, optimallaşdırmağa həvəslənsinlər.

Yekunda, enterprise-grade optimallaşdırma pattern-ləri bir-birini tamamlayır: İlk öncə şəffaflıq (xərcləri dəqiq görmək, strukturlaşdırmaq), sonra israfı kəsmək, sonra infrastrukturu optimallaşdırmaq (ölçü, auto-scale, schedule off), daha sonra ödəniş modellərini optimallaşdırmaq (reservations, hybrid benefit). Azure Cost Management + Billing bu pattern-ləri tətbiq etməyə yardımçı olur – məsələn, Cost Analysis bölməsində qruplaşdırıb böyük xərcləri tapmaq, Budgets bölməsində limitlər qoymaq, Exports ilə xərcləri Excel/Power BI-ya atıb trend analiz etmək mümkündür. İri müəssisələr üçün bəlkə ən önəmli nüans da odur ki, xərclərə görə hesabatlılıq müəyyən edilsin (məs: maliyyə, menecerlər, app owner-lər hamısı xərcləri izləyə bilsin). Azure Cost Management bunu reallaşdırmaq üçün bir çox imkan verir və enterprise-lar da bunu öz proseslərinə pattern kimi daxil etməlidir.